Dokumenty

Certyfikaty

Przebieg służby

Przebieg służby w czasie Kampanii Wrześniowej 1939 r.

W dniu wybuchu wojny jestem w 4 Pułku Lotniczym (1 w 142 eskadrze myśliwskiej (2 w Toruniu w stopniu ppr. pilota. Akcja dywizjonu myśliwskiego ze względu małą ilość sprzętu i jego jakość ogranicza się do działań czysto obronnych. Zwalczanie samolotów nieprzyjacielskich w powietrzu, rozbijanie wypraw bombowych, zwalczanie samolotów myśliwskich i wywiadowczych – oraz loty na rozpoznanie i zwalczanie celów ziemnych. Odbyłem w okresie 18 dni 34 loty bojowe. Zestrzeliłem 2 bombowce typu Dornier (3. W dniu 18.09 wraz z całą eskadrą przekraczam granicę rumuńską. Warunki pracy wysoce nienormalnie ciężkie. Już bowiem w drugim dniu wojny łączność z D-twem zerwana – zaopatrzenie nie istnieje. Dywizjon prowadzi cały czas walkę raczej partyzancką. Częste zmiany lotnisk, staranie się o zaopatrzenie maszyn w paliwo i częste loty przeciw niewspółmiernie silnemu wrogowi wyczerpuje personel tak ziemny jak i pilotów. W tych warunkach walka dalsze jest absolutnie niemożliwa.


Przebieg służby w Anglii w jednostkach brytyjskich i polskich
Po sześciotygodniowym pobycie w Rumunii przedostaję się do Francji, gdzie ląduję 29.10. 1939 r. zaciągam się do organizującego się Lotnictwa Polskiego. Z grupą myśliwską, która ma być przeszkolona na samolotach brytyjskich, ląduję w Anglii w dn. 24.I. 940r. Równocześnie otrzymuję stopień ppor. pil. angielskiego. W okresie od 24.I. do 2. VIII 940 przechodzę przeszkolenie teoretyczne i praktyczne pilotażu na różnych typach maszyn angielskich stacjach oraz uczę się języka angielskiego. W dniu 3.8.940 r. zostaję przydzielony do 32 dywizjonu angielskiego myśliwskiego w Biggin Hill (4 pod Londynem. Jest to jeden z nielicznych dywizjonów obrony Londynu. W tym to właśnie czasie Niemcy zaczynają wielką ofensywę lotniczą, która to Anglicy nazywają Bitwą Powietrzną o Wielką Brytanię (5. W tym krótkim czasie czasu od 3.8. do 15. IX. 940 r wykonałem 56 lotów bojowych. Z siedmiu zgłoszonych przeze mnie zestrzeleń przyznano mi 3 pewne i 3 przypuszczalnie zniszczone – resztę na skutek braku fotografii lub świadków nie uznano.
Również w tym okresie zostałem 2-krotnie zestrzelony. W obu wypadkach skakałem ze spadochronem – w jednym z nich z palącego samolotu, przy czym na skutek odniesionych kontuzji na skutek ciężkiego lądowania przebywałem w szpitalu przez okres 2-ch tygodni. Na skutek dużych strat personelu i maszyn, dywizjon odlatuje do północnej Anglii dla odpoczynku i reorganizacji. Rezygnuję z odpoczynku i na moją prośbę zostaję przydzielony do 257 dywizjonu (6 /:Burma dyvision:/ angielskiego, stacjonującego również pod Londynem. W okresie od 17 września do 20 listopada 940 r. wykonałem 58 lotów bojowych /: osłona własnych wypraw bombowych. Zestrzeliłem w tym okresie 2 bombowce włoskie typu Caproni (7 i uszkodziłem jednego myśliwca niemieckiego Me-1098.
W dniu 21.XII. 1940 r. za całokształt pracy bojowej w Kampanii Wrześniowej oraz jednostkach angielskich zostaję dekorowany przez Naczelnego Wodza Gen. Sikorskiego Kawalerskim Krzyżem Virtuti Militari. Zaś za pracę bojową w Dywizjonie angielskich Bojowym Krzyżem Lotniczym (9 angielskim /: Distinguished Flying Cross:/.
W dniu 23. listopada 1940 r. zostaję przeniesiony do organizującego się 306 dywizjonu polskiego Toruńskiego na stanowisko d-cy klucza, a następnie d-cy eskadry. W dywizjonie tym w okresie od 23. listopada do 30 stycznia 1943 r. wykonałem 47 lotów bojowych. W tym okresie następuje równowaga sił powietrznych – loty mają charakter zaczepno-ofensywny. Praca myśliwców to osłona własnych bombowców, wymiatanie powietrzne nad terenem nepla (10, zwalczanie celów ziemnych- a więc transportów drogowych, kolejowych, lotnisk, marynarki rzecznej i morskiej.
W w/wymienionym okresie korzystałem również z rocznego wypoczynku. W czasie tym kończę kurs kontrolerów radiowych, po którym pełnię przez pewien okres służbę kontrolną w D-ctwie Gr.
Lotnictwa myśliwskiego, następnie na stacji doświadczalnej, gdzie latam na różnych typach maszyn własnych i nieprzyjacielskich jako pilot doświadczalny.
W początkach 1943 r powstaje myśl wysłania do Afryki i zorganizowania tam zespołu czy jednostki bojowej myśliwskiej. W skład tej ekipy mieli wejść starzy, wytrawni piloci myśliwscy. Zespół miał składać się z oficera łącznikowego oraz 16 pilotów oficerów i podoficerów. Spośród wielu ochotników wybrano 11 oficerów i 5 podoficerów. Zespół polski tworzył trzecią eskadrę 145 dywizjonu angielskiego – i miał być użyty do specjalnych zadań. Dowódcą był mjr pil. Skalski, ja zaś byłem drugim jego zastępcą. W terminologii pisarzy, którzy w kilku książkach opisywali pracę tego zespołu, nazywali go „Cyrkiem Skalskiego (11”. W terminologii angielskiej „Polish Fighting Team” – co znaczy Polski Zespół Walczący. W krótki, bo niespełna czteromiesięcznym okresie Polski Zespół miał najwięcej zestrzeleń – a to 25 nieprzyjacielskich maszyn pewnych i kilka przypuszczalnie zestrzelonych. Należy zaznaczyć, że w tym okresie czasu Niemcy unikali walki z rozkazu swoich władz na skutek kruszącego się ich lotnictwa. W tym czasie wykonałem 31 lotów bojowych (12 – loty wykonywane były w większości na niszczenie konwojów morskich i powietrznych – oraz na osłonę lotnictwa bombowego, zwalczanie artylerii i broni pancernej. Zespół walczył po stronie 8-mej armii brytyjskiej i pozostał tam aż do ukończenia kampanii afrykańskiej (13.
W tym czasie, tj. (w) marcu 943 roku zostaję awansowany do stopnia kapitana polskiego. Stopień kapitana angielskiego otrzymałem w maju 942 r.
Po powrocie z Afryki zostaję przydzielony do Wyższej Szkoły Pilotażu myśliwskiego jako szef wyszkolenia sekcji polskiej, przy czym otrzymuję stopień majora angielskiego.
W dniu 25.9.44 r. zostaję przeniesiony do dyspozycji 84 Gr. Lotniczej 2-go Takt. Lotn. w Zachodniej Europie na stanowisko D-cy 308 dywizjonu myśliwskiego polskiego /Krakowskiego:/ i w nim pozostaję na stanowisku D-cy do ukończenia wojny – poprzez okupację Niemiec aż do jego rozwiązania. W okresie od początku Inwazji Europy aż do końca wojny wykonałem 59 lotów bojowych. Loty wykonywane były na zwalczanie celów ziemnych, a więc transportów kolejowych, drogowych, rzecznych, morskich, Dowództw poprzez ostrzeliwanie i bombardowanie. W tym okresie bowiem maszyny myśliwskie były przystosowane również do bombardowania mniejszych węzłów kolejowych, mostów, statków rzecznych oraz zakładów fabrycznych.
W tym okresie przyznano mi jedną maszynę przypuszczalnie zniszczoną i 2 uszkodzone, uczestniczyłem w skutecznym bombardowaniu fabryki amunicji, w zniszczeniu trzech lokomotyw, kilkunastu samochodów i w zatopieniu 3-ch statków rzecznych. Dywizjon brał również udział w bombardowaniu i ostrzeliwaniu pierwszej linii frontu.

Daty awansów – w stopniach polskich
Podporucznik – 1.8.1939 R.
Porucznik – 1.9.1941 R.
Kapitan – 1.3.1943 r.

Daty awansów w stopniach angielskich
Podporucznik – 24.I.40 R.
Porucznik – 1.III. 41 R.
Kapitan – 22.5. 42 r.
Major – 11. III. 44 r.

Daty odznaczeń polskich
Krzyż Virtuti Militari V -kl – 21. XII.40 r.
Krzyż Walecz. po raz 1-szy – 41r.
Krzyż Walecz. po raz 2 i 3 – 7.11.43 r.
Krzyż Walecz. po raz 4 – 11.VI. 65 r.

Odznaczenia zagraniczne
Bojowy Krzyż Lotniczy brytyjski – 1942 r. /:Distinguished Flying Cross :/
Bojowy Krzyż Lotniczy (14 holenderski – 11.XII.1946 r. /: Netherland Vliegerkruis:/

Odznaczenia honorowe za udział w Kampaniach
Gwiazda Wojenna 1939 – 1945
Medal Bitwy o Wielką Brytanię z podpinką
Gwiazda Żołnierza Europy z podpinką
Gwiazdą Afryki z podpinką
Medal za wojnę Francja – Niemcy z podpinką
Medal Wojenny

Wykonanych lotów operacyjnych i bojowych – 285 w czasie 360 godzin.

Zestrzelenia
Pewne 7 – prawdopodobne 4, uszkodzonych – 3

PRZYPISY

(1 Lotnisko na toruńskich Bielanach zostało utworzone jeszcze w pruskich czasach, w latach 1912-1913. Lokalizacja nie była przypadkowa – przedpola Twierdzy Toruń i bliskie sąsiedztwo dwóch fortów, dawały lotnisku bezpieczeństwo. Po I wojnie światowej aerodrom przechodzi w ręce polskiego wojska. II Rzeczypospolita okazuje się najlepszym okresem w historii tego miejsca. Bezpośrednio po pierwszej wojnie światowej znajdowały się tam dwie szkoły lotnicze W roku 1924 sformowany zostaje 4 Pułk Lotniczy pod dowództwem pułkownika Romana Florera. Obecnie pełna nazwa aeroklubu brzmi: Aeroklub Pomorski im. gen. pil. Stanisława Skalskiego.

(2 142 Eskadra Myśliwska na podstawie rozkazu Departamentu Żeglugi Powietrznej Ministerstwa Spraw Wojskowych L.dz. 25/ŻP/tj. z 18 marca 1926 sformowana została 124 Eskadra Myśliwska. 26 maja 1926 jednostka przemianowana została na 116 Eskadrę Myśliwską. 30 maja 1928 pododdział przemianowany został na 142 Eskadrę Myśliwską. Eskadra wchodziła w skład III Dywizjonu Myśliwskiego 4 Pułku Lotniczego w Toruniu. W kampanii wrześniowej 1939 walczyła w składzie lotnictwa Armii “Pomorze” (1-6 IX), a następnie Brygady Pościgowej. 31 sierpnia przebazowana została na lotnisko polowe w pobliżu wsi Markowo. Na uzbrojeniu znajdowało się dziesięć samolotów PZL P.11c

(3 Samolot wielozadaniowy (z r. 1937) Dornier Do 335 z jednym silnikiem ze śmigłem ciągnącym z przodu kadłuba i drugim silnikiem umieszczonym w środku kadłuba. W 1943 roku pojawił się Dornier Do 335 napędzany dwoma silnikami Daimler-Benz DB 603E o mocy 1723 KM (1325 kW), umieszczonymi jeden z przodu, a drugi z tyłu kadłuba.

(4 Port lotniczy Biggin Hill w Londynie znajduje się w południowo-wschodnim Londynie, zaledwie 12 mil od centrum stolicy.

(5 Bitwa o Anglię, bitwa o Wielką Brytanię (15 sierpnia–31 października 1940) – bitwa powietrzna pomiędzy siłami lotniczymi Niemiec (Luftwaffe) a lotnictwem brytyjskim (Royal Air Force; RAF), będąca wstępną fazą planowanej przez Hitlera inwazji na Wyspy Brytyjskie (operacja Seelöwe).

(6 W okresie Bitwy o Anglię latali bojowo w dwudziestu siedmiu dywizjonach RAF. Były to dywizjony: 3, 17, 32, 43, 54, 56, 65, 74, 79, 111, 145, 151, 152, 213, 229, 234, 238, 249, 253, 257, 501, 601, 603, 605, 607, 609 i 615

(7 Caproni Ca.135 – włoski średni samolot bombowy, używany pod koniec lat 30. XX wieku i w początkowym okresie II wojny światowej przez lotnictwo Włoch, Węgier oraz Peru.

(8 Messerschmitt Bf 109 – niemiecki samolot myśliwski, podstawowy myśliwiec Luftwaffe podczas II wojny światowej. Uzbrojenie: 4 karabiny maszynowe kal. 7,9 mm MG 17 (C-1), 2 działka MG FF 20 mm w skrzydłach + 2 karabiny maszynowe kal. 7,9 mm MG 17 w kadłubie (C-3)

(9 Krzyż Wybitnej Służby Lotniczej lub Zaszczytny Krzyż Lotniczy (ang. Distinguished Flying Cross, skr. D.F.C. lub DFC) – brytyjskie odznaczenie wojskowe przyznawane lotnikom Royal Air Force oraz żołnierzom pozostałych rodzajów sił zbrojnych a także państw sojuszniczych, w przeszłości także żołnierzom innych krajów Wspólnoty Narodów. Krzyż przyznawany jest za “czyn lub czyny męstwa, odwagi lub poświęcenia w obliczu wroga w czasie aktywnych działań w powietrzu” (an act or acts of valour, courage or devotion to duty whilst flying in active operations against the enemy).

(10 Npl – nieprzyjacielskich

(11 Polski Zespół Myśliwski (ang. Polish Fighting Team, PFT) – polska jednostka, znana też jako „Cyrk Skalskiego” (od nazwiska dowódcy), która brała udział w walkach w kampanii w Północnej Afryce w 1943 podczas drugiej wojny światowej. Stan osobowy: kpt. pil. Stanisław Skalski (dowódca), kpt. pil. Wacław Król (zastępca dowódcy), por. pil. Karol Pniak, por. pil. Bohdan Arct, por. pil. Władysław Drecki, por. pil. Eugeniusz Horbaczewski, por. pil. Ludwik Martel, por. pil. Kazimierz Sporny, por. pil. Mieczysław Wyszkowski, ppor. pil. Jan Kowalski, st. sierż. pil. Marcin Machowiak, st. sierż. pil. Władysław Majchrzyk, st. sierż. pil. Bronisław Malinowski, st. sierż. pil. Mieczysław Popek, st. sierż. pil. Kazimierz Sztramko, ppłk pil. Tadeusz Rolski (oficer łącznikowy)

(12 Wg Wacław Król, „Walczyłem pod niebem Europy i Afryki”, Warszawa 1991, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, s. 126, 196Karol Pniak wykonał 38 lotów

(13 Polski Zespół Walczący – właściwie Polish Fighting Team w składzie 12 pilotów walczących na myśliwcach Supermarine Spitfire w wersji Mk-V (Polacy otrzymali później Spitfire nowszej wersji Mk-IX), tworzył dodatkową eskadrę C przy 145 dywizjonie myśliwskim RAF 244 Skrzydła West Desert Air Force (Lotnictwa Pustyni Zachodniej) w Tunezji wspierającej 8 Armię. Łącznikiem z dowództwem został ppłk pilot Tadeusz Rolski, a dowódcą eskadry kpt. pilot Stanisław Skalski. Ogłoszono nabór ochotników do jednostki. Zgłosiło się 68 pilotów, wybrano piętnastu najlepszych. 27 lutego lotnicy polscy wypłynęli z Glasgow do Afryki, docierając 4 marca do Oranu. 7 marca Team został oficjalnie operacyjnie podporządkowany pod 145 dywizjon myśliwski RAF (dywizjon międzynarodowy). 13 marca jest dniem powstania jednostki. 15 marca jednostka otrzymała samoloty, oznaczone szachownicami na przedniej części kadłuba i znakami ZX z numeracją 0 – 9. 16 marca piloci odbyli pierwsze loty rozpoznawcze 8 maja Team wykonał ostatni lot bojowy w Afryce, a 12 maja zgodnie z rozkazem przeszedł w stan nieoperacyjny. 20 maja 1943 został przebazowany na lotnisko Ben Gardane.

(14 Krzyż Lotnika (hol. Vliegerkruis) – odznaczenie wojskowe Królestwa Niderlandów ustanowione dekretem nr 9 z 28 sierpnia 1941. Krzyż przyznawany jest pilotom holenderskim którzy w czasie lotu bojowego wykazali się inicjatywą, odwagą i wytrwałością w obliczu wroga. Krzyż przyznawany jest także pilotom państw sprzymierzonych z Holandią za akcje w powietrzu które miały duże znaczenia dla Holandii. Otrzymali go trzej Polacy: Zygmunt Witymir Bieńkowski, Karol Pniak, Tadeusz Sawicz